ΣΠΙΛΟΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Σπίλοι παρατηρούνται στα νεογνά σε ποσοστό 1% περίπου, ωστόσο υπάρχουν κυρίως σε εφήβους και παιδιά.

Σπίλοι

Ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό αριθμό σπίλων από τους άλλους. Μεγαλύτερος αριθμός σπίλων παρατηρείται σε ανθρώπους που έχουν ανοιχτόχρωμο δέρμα, σε όσους εκτίθενται περισσότερο στον ήλιο ή παθαίνουν εύκολα εγκαύματα, αλλά και σε εκείνους με οικογενειακό ιστορικό πολλών σπίλων στο δέρμα. Οι περισσότεροι σπίλοι παρατηρούνται σε ασθενείς που πάσχουν από λευχαιμία, που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία, αλλά και σε ασθενείς που έχουν κάνει μεταμόσχευση κάποιου οργάνου. Στην προσχολική ηλικία, κατά μέσο όρο εμφανίζονται στο δέρμα 3-5 σπίλοι, ενώ  στην εφηβεία φθάνουν τους 20-30. Σχεδόν όλοι οι σπίλοι εμφανίζονται μέχρι την τρίτη δεκαετία της ζωής ενός ατόμου, ενώ μετά την ηλικία των 40 εμφανίζονται σε μικρότερο αριθμό.

Ο κύκλος ζωής πολλών από τους επίκτητους σπίλους ακολουθεί μια δεδομένη πορεία: συνδεσμικός σπίλος (επίπεδος, χρώματος ανοιχτού καφέ ή μαύρου), μικτός σπίλος (εξέχουν ελαφρά κι έχουν λεία ή τραχιά επιφάνεια) και ενδοδερμικός σπίλος (σαρκώδεις βλατίδες σχήματος θόλου ή με μίσχο). Όμως, αυτός ο διαχωρισμός δεν έχει ιδιαίτερη κλινική σημασία.

Γενικά, έχουν καλή συμμετρία, σωστό καθορισμένο περίγραμμα, ομοιόμορφο καφέ χρώμα, διάμετρο το πολύ 6 mm και δεν αλλάζουν γρήγορα σε σχήμα αλλά ούτε σε μέγεθος. Αυτός είναι ο Κανόνας ABCDE, που προκύπτει από τις αγγλικές λέξεις:

  • Αsymmetry – ασυμμετρία
  • Βorder – άκρα
  • Colour – χρώμα
  • Diameter – διάμετρος
  • Evolution – εξέλιξη

Πρόκειται για χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τους σπίλους από το μελάνωμα (κακοήθεια) και τους άτυπους σπίλους. Η διάγνωση είναι απλή διαδικασία και σπάνια χρειάζεται θεραπεία, παρόλο που μπορεί να αφαιρεθούν για αισθητικούς λόγους ή για να αποφευχθεί ο τραυματισμός από την τριβή.

Σχετικά με το μελάνωμα, η εμφάνισή του είναι πιθανότερη κατά την εφηβεία, αλλά συμβαίνει πολύ σπάνια. Αν ένας σπίλος παρουσιάζει ασυνήθιστη μορφή πρέπει να παρακολουθείται κλινικά και να αφαιρείται πιο έγκαιρα στους ενήλικες.

Καθώς η συνέπεια του μελανώματος στα παιδιά είναι περίπου 1/1.000.000, οι δερματολόγοι θα πρέπει να παρακολουθούν την εξέλιξη της βλάβης με τακτικές εξετάσεις και φωτογραφίες. Όταν ένας σπίλος αφαιρείται για οποιοδήποτε λόγο, πρέπει να αποστέλλεται για βιοψία. Επίσης, θα πρέπει να γίνεται πλήρης εκτομή του ώστε να αποφεύγεται η πιθανότητα μελανώματος.

Υπάρχουν διάφορες παραλλαγές μελανοκυτταρικών σπίλων:

  • Ο κυανός σπίλος μοιάζει με κηλίδα ή βλατίδα που έχει σκούρο μπλε ή μαύρο χρώμα και μπορεί να είναι συγγενής ή επίκτητος. Έχει τη μορφή τατουάζ γραφίτη και ίσως άσχημη εμφάνιση. Παραμένει σταθερός και αν αφαιρεθεί, θα πρέπει να γίνει με τη μέθοδο της βαθιάς διάτρησης ή της ελλειπτικής εκτομής, αφού με την μέθοδο της κατ’ εφαπτομένης αφαίρεσης δεν μπορεί να προσεγγιστεί το βαθύτερο τμήμα του.
  • Ο σπίλος Halo εμφανίζεται μόνος του ή με σημάδια λεύκης. Γύρω από τον σπίλο παρατηρείται ένα δαχτυλίδι υπομελάγχρωσης ή αποχρωματισμός του δέρματος. Κάποιος μπορεί να έχει πολλούς σπίλους Halo. Ίσως να αποτελεί μια ανοσολογική απόκριση σε έναν μελανοκυτταρικό σπίλο, που με τον καιρό θα απορροφηθεί αργά και το δέρμα θα αποκτήσει και πάλι φυσιολογική χρώση. Αν και οι σπίλοι halo θεωρούνται συνήθεις και καλοήθεις στην παιδική ηλικία, στους ενήλικες υπάρχει το ενδεχόμενο υποτροπής τους ή μελανώματος.
  • Ο σπίλος του τριχωτού της κεφαλής έχει στην περιφέρεια ένα χαρακτηριστικό στεφάνι υπερμελάγχρωσης και συνήθως το σχήμα του μοιάζει με έκλειψη. Έχει σχετικά μεγάλο μέγεθος και  ανομοιομορφία σε χρώμα. Το γεγονός αυτό προκαλεί ανησυχία στους γονείς όταν τον ανακαλύπτουν στο κεφάλι του παιδιού τους. Τέτοιου είδους σπίλοι θεωρούνται ακίνδυνοι και καλύτερα να μην “ενοχλούνται”.
  • Ο σπίλος του Spitz είναι μία βλατίδα μεγέθους 5-10mm, ακίνδυνη, ερυθρού χρώματος, με σαφή όρια και θολωτό σχήμα. Μπορεί, ωστόσο, να έχει πιο άσχημη εμφάνιση σκούρου χρώματος, με κηλίδες ή ακανθωτά σημεία, που δύσκολα ξεχωρίζει από τη μορφή ενός κακοήθους μελανώματος. Για τον λόγο αυτό, μετά την κλινική διάγνωση ο σπίλος διατηρείται ως έχει και πρέπει να παρακολουθείται. Προτού αφαιρεθεί θα πρέπει να καθοριστεί σαφώς ότι πρόκειται για σπίλο του Spitz, ειδικά στην περίπτωση ενός παιδιού, καθώς ο συγκεκριμένος τύπος μπορεί να θεωρηθεί λανθασμένα ότι πρόκειται για κακοήθες μελάνωμα, προκαλώντας ανησυχία και χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή του. Στην περίπτωση της αφαίρεσης, θα πρέπει να απομακρύνεται πλήρως από το δέρμα ώστε να μην υπάρξει μελλοντικά λανθασμένη διάγνωση αν τυχόν επανεμφανιστεί.
  • Ο άτυπος ή δυσπλαστικός σπίλος συνήθως εμφανίζεται στον κορμό, κυρίως στην πλάτη. Κλινικά συγκεντρώνει κάποια ή όλα τα χαρακτηριστικά του Κανόνα ABCDE για την αξιολόγηση του μελανώματος: ασυμμετρία, ανομοιομορφία στο χρώμα, ακανόνιστα άκρα, διάμετρο (> 6 mm) περίπου ίση με τη γόμα ενός μολυβιού και μεγέθυνση. Σπίλοι τέτοιου τύπου θα πρέπει να αφαιρούνται αν υπάρχει η παραμικρή υποψία ότι πρόκειται για μελάνωμα. Ο εξειδικευμένος δερματολόγος εξετάζει συγκεκριμένα ιστολογικά ευρήματα για να κατηγοριοποιήσει έναν σπίλο ως άτυπο, με ατυπία ήπια, μέτρια ή βαριά. Επειδή κάποιες φορές ο διαχωρισμός ενός άτυπου σπίλου από το μελάνωμα δεν είναι ξεκάθαρος, ο δερματολόγος θα πρέπει να εφαρμόζει ανάλογη θεραπεία όπως σε ένα μελάνωμα.

Αν κάποιος ασθενής έχει στο σώμα του πολλούς άτυπους σπίλους, με οικογενειακό ιστορικό άτυπων σπίλων ή μελανώματος, ο ασθενής αυτός κινδυνεύει πολύ να αναπτύξει μελάνωμα. Αν ένας άλλος ασθενής εμφανίσει έναν μόνο ασυνήθιστο σπίλο και δεν έχει οικογενειακό ιστορικό άτυπων σπίλων ή μελανώματος, τότε πιθανώς να αντιμετωπίζει λίγο μεγαλύτερο κίνδυνο συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό. Οι δύο αυτές περιπτώσεις αφορούν τα δύο άκρα. Υπάρχουν βέβαια και άλλες περιπτώσεις που δεν είναι αρκετά σαφείς. Γενικά, σε οποιαδήποτε περίπτωση άτυπων σπίλων θα πρέπει να γίνεται τουλάχιστον οπωσδήποτε αυτόματη ολόσωμη χαρτογράφηση και ανάλογα με τα αποτελέσματα αξιολόγησης να επαναλαμβάνεται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο με σκοπό την παρακολούθηση της εξέλιξης των σπίλων και βλαβών του δέρματος. Επίσης, όλα τα άτομα με άτυπους σπίλους θα πρέπει να μάθουν στον αυτοέλεγχο του δέρματος, όπως και να μην εκτίθενται στον ήλιο.

Σε ποσοστό 1%, τα νήπια έχουν στο δέρμα τους συγγενείς σπίλους, οι οποίοι εμφανίζονται είτε κατά τη γέννηση είτε τους πρώτους μήνες της ζωής τους. Οι περισσότεροι σπίλοι έχουν μικρό μέγεθος, το πολύ  1,5 mm ή μέτριο μέγεθος, το πολύ 20 mm. Οι περισσότεροι μικροί και μέτριοι συγγενείς σπίλοι δεν πληρούν τον κανόνα συμμετρίας, χρώματος και σχήματος, αλλά είναι συνήθως ακίνδυνοι και αξιολογούνται σαν «καλοί σπίλοι/κακοί σπίλοι». Ωστόσο, στους ενήλικες ο κίνδυνος να εξελιχθούν σε κακοήθεις είναι λίγο μεγαλύτερος σε σχέση με τους τυπικούς επίκτητους σπίλους, και αυτό εξαρτάται από την αύξηση του αριθμού των μελανοκυττάρων. Στην περίπτωση αυτή, δεν προτείνεται η αφαίρεση των σπίλων, αν και κάποιες φορές μπορεί να απαιτείται λόγω αισθητικής δυσμορφίας.

Οι συγγενείς σπίλοι που είναι μεγαλύτεροι από 20 cm εμφανίζονται σε 1 ανάμεσα σε 20 000 νεογνά, ενώ οι γιγάντιοι συγγενείς σπίλοι εμφανίζονται σε πολύ λιγότερα νεογνά. Οι σπίλοι αυτοί έχουν ανομοιόμορφο χρώμα, έντονη τριχοφυΐα και τραχιά επιφάνεια. Επιπλέον, μπορεί να εμφανίζουν οζίδια και εξέλκωση, που είναι βλάβες με μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης κακοήθειας. Αντίθετα, οι μικροί συγγενείς σπίλοι μπορεί να εξελιχθούν σε μελάνωμα τα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου. Επίσης, οι βλάβες μπορεί να συσχετίζονται με τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος, με μια πάθηση που ονομάζεται νευροδερματική μελάνωση. Αυτή συμβαίνει κυρίως όταν ο σπίλος εμφανίζεται στο τριχωτό της κεφαλής, στον λαιμό ή την πλάτη. Δεν είναι βέβαιο ότι θα δημιουργήσει επιπλοκές, αλλά μπορεί να προκαλέσει νευρολογική επιδείνωση, επιληπτικές κρίσεις ή μελάνωμα.

Η θεραπεία των συγγενών σπίλων μεγάλου και γιγάντιου μεγέθους θεωρείται δύσκολη. Το να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο δυνατό μέρος ενός σπίλου είναι κάτι επιθυμητό, όμως η δημιουργία ουλής και αντιαισθητικού αποτελέσματος είναι σχεδόν ανέφικτο. Ωστόσο, ακόμα και όταν αφαιρεθεί μπορεί να δημιουργηθεί μελάνωμα στους εσωτερικούς ιστούς ή στο κεντρικό νευρικό σύστημα, που σημαίνει ότι ο κίνδυνος εμφάνισης μελανώματος δεν είναι 100% δυνατός. Όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό θα πρέπει να συμβουλεύονται και να εξετάζουν τα παιδιά τους από έμπειρο δερματολόγο, με διαρκή παρακολούθηση της εξέλιξης των σπίλων τους.

  • Το κακοήθες μελάνωμα είναι πολύ σπάνιο στα παιδιά, εκτός κι αν πρόκειται για συγγενείς σπίλους μεγάλου μεγέθους. Αν υπάρχει κάποια πιθανότητα να εμφανιστεί, αυτή είναι σε άτομα που βρίσκονται στη μέση της εφηβείας τους ή προς το τέλος της. Το μελάνωμα εμφανίζεται κυρίως σε ανοιχτόχρωμο δέρμα, σε δέρμα που κατά το παρελθόν έχει πάθει εγκαύματα από τον ήλιο, όταν υπάρχουν  δυσπλαστικοί σπίλοι, αλλά και όταν υφίσταται οικογενειακό ιστορικό μελανώματος σε κάποιον συγγενή πρώτου βαθμού. Από κλινική άποψη, δύσκολα διαχωρίζεται το μελάνωμα από έναν δυσπλαστικό σπίλο, καθώς μπορεί να αναπτυχθεί μέσα σε έναν σπίλο ή σε υγιές δέρμα. Για τον λόγο αυτό, όταν γίνεται βιοψία, το δείγμα θα πρέπει να λαμβάνεται από την περιοχή γύρω και κάτω από τον σπίλο, έτσι ώστε η διάγνωση και η θεραπεία να είναι όσο το δυνατό σωστές. Ο καλύτερος τρόπος αφαίρεσης είναι η εκτομή ελλειπτικού ή κυκλικού τύπου.

Αυτόματη Ολόσωμη Χαρτογράφηση Σπίλων

Αποτελεί την καλύτερη μέθοδο για την έγκαιρη διάγνωση μελανώματος και δερματικών καρκίνων. Με τη χρήση αυτόματης ιατρικής κάμερας και ειδικού λογισμικού γίνεται λήψη φωτογραφιών από όλο το σώμα σε πολύ υψηλή ανάλυση. Παράλληλα με την ψηφιακή δερματοσκόπηση, οι νέοι και οι υπάρχοντες σπίλοι εντοπίζονται και χαρτογραφούνται με ακρίβεια στις επαναληπτικές εξετάσεις. Οι φωτογραφίες που λαμβάνονται συγκρίνονται μεταξύ τους και έτσι ανιχνεύεται η παραμικρή διαφοροποίηση στους σπίλους όπως και ανακαλύπτεται έγκαιρα η πιθανή εμφάνιση δερματικού καρκίνου.

Έγκαιρη Διάγνωση και Αξιολόγηση των Σπίλων

Κατά την εξέταση, θα πρέπει να παρατηρούνται:

  •  Αλλαγή στο χρώµα των σπίλων
  •  Αύξηση ή μείωση μεγέθους των σπίλων
  •  Εμφάνιση ερυθρότητας, λευκών κηλίδων, οιδήματος στο περιβάλλον δέρµα ενός σπίλου
  •  Κνησμός, βλάβη, τραύμα
  •  Σπίλοι που αιµορραγούν
  •  Εμφάνιση νέων σπίλων

Κλείστε τώρα ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΧΩΡΙΣ ΧΡΕΩΣΗ

 

Σχετικα με τον συντακτη:

Ο Dr. Τζερμιάς εξειδικεύθηκε στην Επεμβατική και LASER Δερματολογία στην Αγγλία (Οξφόρδη, Λονδίνο) και Βόρεια Αμερική (Ν. Υόρκη, Σαν Ντιέγκο). Είναι πρωτοστάτης στην εφαρμογή των εξελιγμένων LASER στην Ελλάδα, ιδρυτής των πρώτων εξοπλισμένων κέντρων και ενδονοσοκομειακών τμημάτων Επεμβατικής Δερματολογίας στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη και συνιδρυτής της Ευρωπαϊκής Εταιρείας LASER Δερματολογίας (ESLD). Ο όρος “Κοσμητική Ιατρική” στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκε και επικράτησε μέσω της δικής του δραστηριότητας. Υπήρξε Διευθυντής Επεμβατικής και LASER Δερματολογίας του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών από το 1996 και για 18 χρόνια. Τα τελευταία χρόνια είναι Επιστημονικός Διευθυντής των ιατρείων IQ – Intensive Quality Cosmetic Dermatology & Surgery, τα οποία στα “Healthcare Awards 2017” απέσπασαν Βραβείο Καινοτομίας για τις πρωτοποριακές υπηρεσίες τους. Ο Dr. Τζερμιάς κατέχει τον τίτλο Fellow στην παγκοσμίου φήμης Αμερικανική Εταιρία LASER στην Ιατρική και Χειρουργική (ASLMS), που είναι ο ύψιστος τίτλος που μπορεί να λάβει ένας γιατρός. Μεταξύ άλλων, είναι μέλος της Διεθνούς Ακαδημίας Κοσμητικής Δερματολογίας, της Ελληνικής Δερματολογικής & Αφροδισιολογικής Εταιρείας (ΕΔΑΕ) και της Επαγγελματικής Ένωσης Ελλήνων Δερματολόγων Αφροδισιολόγων (ΕΕΕΔΑ).

Greek Flag

ΑΘΗΝΑ

Λεωφ. Βασ. Σοφίας 49, Αθήνα
Στάση Μετρό "Ευαγγελισμός"
Parking: Polis Park (Σταθμός Ριζάρη)

Τ: 210 72 42 600
    210 72 34 230

English Flag

LONDON

33 Cavendish Square, Marylebone
W1G 0PW

Τ: +44 (0) 20 8144 8494

Greek Flag

ΜΑΡΟΥΣΙ

Λεωφ. Κηφισίας 71, Μαρούσι
Δαχτυλίδι Αττικής Οδού
(Έξοδος 11 "Κηφισίας" - Προς Αθήνα)
15 θέσεις parking
Στάση Προαστιακού "Κηφισίας"

Τ: 210 61 00 900

Greek Flag

ΓΛΥΦΑΔΑ

Λεωφ. Βουλιαγμένης 96

Τ 210 96 06 600

Λειτουργούμε καθημερινά,
Δευτέρα – Παρασκευή, ώρες 9πμ έως 9μμ
Σάββατο, ώρες 10πμ έως 6μμ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

tuv certification elitour certification