ΜΥΚΗΤΙΑΣΗ ΠΟΔΙΩΝ

Η μυκητίαση ποδιών πλήττει κυρίως νεαρούς ενήλικες τους καλοκαιρινούς μήνες. Χρήζει έγκαιρης διάγνωσης και άμεσης θεραπείας.

Podi

Η μυκητίαση ποδιών ή δερματοφυτία ποδιών (Tinea Pedis) γνωστή και ως το «Πόδι του Αθλητή» είναι μια κοινή λοίμωξη των πελμάτων και των μεσοδακτύλιων περιοχών από δερματόφυτα, δηλαδή από μύκητες.

15% παγκόσμιου πληθυσμού ως κυρίως νεαροί ενήλικες και σπανιότερα παιδιά εμφανίζει μυκητίαση ποδιών κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες λόγω ανόδου της θερμοκρασίας. Ωστόσο πιο ευπαθείς ομάδες θεωρούνται οι αθλητές, οι ηλικιωμένοι, καθώς και άτομα που πάσχουν από διαβήτη, κυκλοφορικές διαταραχές, υπερβολική εφίδρωση, και άτομα που έχουν αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η χρήση κοινόχρηστων χώρων, η υγρασία και η ζέστη είναι μερικοί παράγοντες που επιτρέπουν την ανάπτυξη της μυκητίασης ποδιών

Η ζέστη και η υγρασία  μεταξύ άλλων είναι ένα περιβάλλον στο οποίο ευδοκιμούν οι μύκητες. Ιδιαίτερα στα πατώματα κοινόχρηστων χώρων όπως κολυμβητήρια, γυμναστήρια, αποδυτήρια, ντούς, οι μύκητες μπορούν να επιβιώσουν για μήνες έως και χρόνια. Εξίσου σημαντικό ρόλο βέβαια παίζει η κακή υγιεινή των ποδιών, η υγρασία λόγω της υπερβολικής εφίδρωσης των ποδιών και η έλλειψη σωστού αερισμού τους, συνθήκες οι οποίες σε συνδυασμό με τη χρήση υποδημάτων κακής ποιότητας κ.α. δημιουργούν όλες τις προϋποθέσεις για να αναπτυχθούν  μύκητες στα πόδια. Υπάρχουν δε και περιπτώσεις όπου ορισμένοι μύκητες ποδιών μπορούν να μεταδοθούν από την επαφή με ζώα όπως ο σκύλος και η γάτα. Σε περίπτωση μόλυνσης, το ξύσιμο μολυσμένων περιοχών μπορεί να μεταδώσει το μύκητα στα δάκτυλα και κάτω από τα νύχια.

Η κακοσμία λόγω μυκητιασικής μόλυνσης αποτελεί συχνά το πιο ενδεικτικό σύμπτωμα μυκητίασης ποδιών.

Συνήθως, οι μύκητες των ποδιών  εκδηλώνονται με δερματικό εξάνθημα ανάμεσα ή κάτω από τα δάκτυλα, επάνω στο πέλμα ή στα πλαϊνά του ποδιού. Πρόκειται για μια αρκετά ενοχλητική κατάσταση καθώς ανάμεσα στα δάκτυλα (συνήθως τα 2 τελευταία) το δέρμα σκάει και ξεφλουδίζει, δημιουργείται ερυθρότητα, απολέπιση, ερεθισμός, κνησμός, και αίσθημα καύσου τα οποία ενίοτε συνοδεύονται από πόνο. Το δέρμα εξαιτίας της μόλυνσης μαλακώνει με αποτέλεσμα να δημιουργούνται πληγές ανάμεσα στα δάκτυλα, στις φτέρνες και στα πέλματα, ενώ η δημιουργία επώδυνων ραγάδων είναι αρκετά συχνή.

Τα κλινικά χαρακτηριστικά (συμπτώματα) διαφέρουν ανάλογα τη σοβαρότητα της μυκητίασης.

Ανάλογα με το βαθμό σοβαρότητας της μυκητίασης τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν φυσαλίδες, ερυθρότητα, τσούξιμο τα οποία συνοδεύονται από φλύκταινες και βλατίδες κυρίως στην επιφάνεια του δέρματος.  Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις το δέρμα των ποδιών και τα νύχια μπορεί να επιμολυνθούν επιπρόσθετα με βακτήρια και να δημιουργηθεί πυώδης φλεγμονή, ενώ στο τελικό στάδιο οι ανοιχτές πληγές που έχουν δημιουργηθεί και η χρόνια φλεγμονή μπορεί να οδηγήσουν σε παραμόρφωση νυχιών προκαλώντας αισθητικά ή ακόμα και λειτουργικά προβλήματα.

Σε ορισμένα περιστατικά μπορεί να εμφανιστούν αλλοιώσεις του δέρματος στα άνω και κάτω άκρα ως αποτέλεσμα ενδογενούς αντίδρασης στους μύκητες που έχουν μολύνει τα πόδια του ασθενούς.

Κλινική διάγνωση και θεραπεία

Η κλινική διάγνωση πραγματοποιείται από δερματολόγο και συνήθως είναι δυνατή η αναγνώριση των αλλοιώσεων του δέρματος κυρίως στις πτυχές των δακτύλων οπτικά καθώς και με εντοπισμό λιγότερο εμφανών συμπτωμάτων όπως κνησμός της πληγείσας περιοχής. Σε κάποιες περιπτώσεις  η λήψη δείγματος από τα μεσοδακτύλια με KOH κρίνεται απαραίτητη ώστε να επιβεβαιώσει τη διάγνωση της μυκητίασης ποδιών και να αποκλείσει άλλες παθήσεις όπως μεταξύ άλλων ψωρίαση και δερματίτιδα εξ επαφής.

Η μυκητίαση ποδιών ή αλλιώς «Πόδι του Αθλητή» χρήζει έγκαιρης διάγνωσης και άμεσης θεραπείας.

Η μυκητίαση ποδιών εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία ή αν ακολουθηθεί πλημμελής θεραπεία, εάν δηλαδή ο ασθενής διακόψει τη θεραπεία πριν ολοκληρώσει τον κύκλο της, τότε μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια, επίμονη και επίπονη δερματοπάθεια, η οποία μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να εξαπλωθεί εκτός από την επιφάνεια των ποδιών και σε άλλα μέρη του σώματος, όπως νύχια ή τις μηροβουβωνικές χώρες, δημιουργώντας νέα έξαρση.

Μυκητίαση ποδιών

Η έγκαιρη διάγνωση της μυκητίασης πριν προλάβει να εξαπλωθεί είναι το κλειδί για  την ομαλή και επιτυχή θεραπεία.

Η τοπική αντιμυκητιασική θεραπεία είναι επαρκής και αποτελεσματική στην πλειοψηφία των περιπτώσεων. Ωστόσο, μερικοί κλινικοί τύποι της δερματοφυτίας ποδιών (μυκητίαση ποδιών) εμφανίζονται ιδιαιτέρως ανθεκτικοί στην τοπική αντιμυκητιασική θεραπεία οπότε και κρίνεται απαραίτητη και η χορήγηση θεραπείας από το στόμα καθώς και συστηματικών φαρμάκων όπως η τερμπιναφίνη, η φλουκοναζόλη ή η ιτρακοναζόλη. Πιο συγκεκριμένα, σε ασθενείς με αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα στους οποίους παρατηρείται εκτεταμένη λοίμωξη η χορήγηση αντιμυκητιασικής αγωγής από το στόμα κρίνεται απαραίτητη.

Ο συνδυασμός τοπικής αντιμυκητισιακής θεραπείας και αντιβιοτικής θεραπείας κρίνεται απαραίτητος και σε περιπτώσεις επιπρόσθετης βακτηριακής μόλυνσης, δηλαδή σε περιστατικά μυκητίασης ποδιών οι οποίες έχουν επιμολυνθεί με βακτήρια.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στους διαβητικούς ασθενείς, καθώς η μη έγκαιρη θεραπεία αυξάνει τον κίνδυνο ελκών (διαβητικό πόδι).

 Τυχόν υποτροπές οφείλονται σε επαναμόλυνση, διακοπή ή και μη ολοκλήρωση της θεραπείας

Η θεραπεία της μυκητίασης ποδιών ενδέχεται να είναι μακράς διάρκειας (μερικές εβδομάδες) και χρειάζεται υπομονή και δέσμευση χρόνου. Οφείλετε να ακολουθείτε με συνέπεια της οδηγίες του δερματολόγου καθώς η ακριβής εκτέλεση και ολοκλήρωση της θεραπείας μειώνει τον κίνδυνο επαναμόλυνσης.

Η καλή υγιεινή και φροντίδα των ποδιών αποτελούν την καλύτερη ασπίδα κατά της μυκητίασης των ποδιών.

Η πρόληψη και η τήρηση βασικών κανόνων υγιεινής είναι το πρώτο βήμα για την αποφυγή της δερματοφυτίας των ποδιών. Βασικοί κανόνες μεταξύ άλλων είναι οι εξής:

  • Αποφυγή περπατήματος ξυπόλυτοι σε κοινοχρήστους χώρους
  • Μείωση της εφίδρωσης των ποδιών (βαμβακερές κάλτσες, καλής ποιότητας παπούτσια)
  • Επιμελής καθημερινή φροντίδα
  • Συχνός έλεγχος για αλλοιώσεις
  • Πολύ καλό στέγνωμα ανάμεσα στα δάκτυλα με χαρτί ή πιστολάκι