ΥΠΕΡΙΔΡΩΣΙΑ

Η υπεριδρωσία είναι αποτέλεσμα της υπερβολικής έκκρισης ιδρώτα από τους εκκρινείς ιδρωτοποιούς αδένες.

Αυτό μπορεί να είναι ενοχλητικό, ή ακόμα και να προκαλεί σοβαρότερα προβλήματα (σε εργασιακό ή κοινωνικό επίπεδο).

Επίσης ενδέχεται να είναι ενδεικτικό μιας υποκείμενης συστηματικής νόσου.

Ο ιδρωτοποιός αδένας έχει μια ιδιαιτερότητα ως προς το ότι οι συμπαθητικές ίνες που διεγείρουν τους ιδρωτοποιούς αδένες είναι χολινεργικές και όχι αδρενεργικές.

Η ταξινόμηση της υπεριδρωσίας έχει γίνει με διάφορους τρόπους. Δύο προσεγγίσεις αφορούν το διαχωρισμό ιδιοπαθούς/παθολογικής υπεριδρωσίας και υπεριδρωσίας νευρολογικής/μη νευρολογικής φύσης.

Η ιδιοπαθής υπεριδρωσία ορίζεται ως υπερβολική εφίδρωση, η οποία είναι συμμετρική και εντοπίζεται στις παλάμες, τα πέλματα ή τις μασχάλες (μεμονωμένα ή σε συνδυασμό) και ανεξάρτητα από τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.

Η κρανιοπροσωπική υπεριδρωσία είναι μια παρόμοια αλλά πιο σπάνια πάθηση.

Μεταξύ των άλλων χαρακτηριστικών περιλαμβάνεται η επεισοδιακή φύση της πάθησης, η εμφάνισή της ως απόκριση σε ερεθίσματα, καθώς και η έναρξή της κατά τη διάρκεια ή μετά την εφηβεία. Επιπλέον συνήθως υπάρχει και οικογενειακό ιστορικό.

Δεν υπάρχει οσμιδρωσία και λίγη ή καθόλου εποχική διακύμανση.

Η παθολογική υπεριδρωσία μπορεί να είναι εντοπισμένη ή γενικευμένη.

Η εντοπισμένη υπεριδρωσία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα τραυματισμού στο κεντρικό ή το περιφερικό νευρικό σύστημα, συριγγομυελίας, νευρίτιδας, μυελίτιδας, νωτιαίας φθίσης ή εντοπισμένων αγγειακών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένου του κρύου τραυματισμού της αρτηριοφλεβικής δυσπλασίας (arteriovenous malformation – AVM) και της ερυθροκυάνωσης.

Η εντοπισμένη υπεριδρωσία μπορεί να προκύψει ως λειτουργικός σπίλος, στον οποίο υπάρχει φυσιολογικός αριθμός εκκρινών αδένων που είναι υπερευαίσθητοι στην ακετυλοχολίνη.

Οι εντοπισμένες περιοχές με υπεριδρωσία μπορεί να εμφανιστούν ως αντισταθμιστική αντίδραση, όταν αναπτύσσεται εκτεταμένη ανιδρωσία στο σύνδρομο Ross (σύνδρομο Holmes Adie στις κόρες των ματιών, απώλεια αντανακλαστικών των τενόντων, γενικευμένη ανιδρωσία, καθώς και αντισταθμιστική εμφάνιση μεμονωμένων περιοχών με υπεριδρωσία).

Η υπεριδρωσία μπορεί να εμφανιστεί σε κληρονομικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένου του συνδρόμου blue rubber bleb nevus, με πολλαπλά κυανά αιμαγγειώματα.

Τα αίτια της γενικευμένης υπεριδρωσίας περιλαμβάνουν εμπύρετες ασθένειες, μεταβολικές και ενδοκρινικές νόσους (διαβήτης, υπερθυρεοειδισμό, αρθρίτιδα, ακρομεγαλία, εγκυμοσύνη, πορφυρία, φαιοχρωμοκύττωμα, καρκινοειδές σύνδρομο, δηλητηρίαση από οινόπνευμα), συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια και σοκ, εσωτερική κακοήθεια, παθήσεις του ΚΝΣ (όγκοι και τραυματισμός), καθώς και κληρονομικά σύνδρομα (σύνδρομο Chediak-Higashi και φαινυλκετονουρία).

Η ταξινόμηση της υπεριδρωσίας ως νευρολογικής/μη νευρολογικής φύσης βασίζεται στην εκφορητική οδό διέγερσης των ιδρωτοποιών αδένων, η οποία αποτελείται από τον εγκεφαλικό φλοιό (συναισθηματικό – το αντίστοιχο της ιδιοπαθούς υπεριδρωσίας), τον υποθάλαμο (θερμορύθμιση, άσκηση, φάρμακα, λοιμώξεις, μεταβολικά, καρδιαγγειακά, αγγειοκινητικά, νευρολογικά), το μυελό (συριγγομυελία, ωτο-κροταφικό σύνδρομο), το νωτιαίο μυελό (συριγγομυελία, τραυματισμός, νωτιαία φθίση), τα συμπαθητικά γάγγλια και τις μεταγαγγλιακές ίνες.

Η εγχείριση του προσώπου (ειδικά της παρωτίδας) και ο τραυματισμός μπορεί να οδηγήσουν σε εντοπισμένη γευστική εφίδρωση (σύνδρομο Frey).

Η υπεριδρωσία μη νευρολογικής φύσης περιλαμβάνει τοπική θερμότητα, τοπικές αλλαγές της αρτηριακής πίεσης (αρτηριοφλεβική δυσπλασία), καθώς και τη χρήση φαρμάκων (χολινεργικά).

Στρατηγική Αντιμετώπισης

Οι θεραπείες που συζητούνται εδώ εφαρμόζονται κυρίως για τη συμπτωματική αντιμετώπιση της ιδιοπαθούς υπεριδρωσίας.

1. ΤΟΠΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Εφαρμογή ACH: Η θεραπεία γίνεται με διάλυμα 20–25% χλωριούχου εξαϋδρικού αργιλίου (ACH) σε αιθανόλη. Η σωστή εφαρμογή της τεχνικής είναι σημαντική.  Στην περιοχή των μασχαλών, το διάλυμα θα πρέπει να εφαρμοστεί μόνο το βράδυ σε αξύριστο δέρμα, με ή χωρίς κάλυψη και να ξεπλυθεί το επόμενο πρωί, πριν ιδρώσουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η παρουσία υγρασίας οδηγεί στον σχηματισμό υδροχλωρικού οξέος με επακόλουθο τον ερεθισμό του δέρματος. Για τη μείωση του συχνού προβλήματος ερεθισμού του δέρματος, που είναι ο συνήθης λόγος για την αποτυχία της θεραπείας, μπορεί να χρησιμοποιηθούν ήπια τοπικά κορτικοστεροειδή. Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ACH, συνίσταται η λήψη από του στόματος αντιχολινεργικού (π.χ., 1mg νατριούχος γλυκοπυρρολάτη) 45 λεπτά πριν την εφαρμογή του ACH. Με τον τρόπο αυτό, μειώνεται η εφίδρωση κατά τη στιγμή της εφαρμογής και το ACH παραμένει στο δέρμα επιδρώντας στους ιδρωτοποιούς αδένες. Η διακοπή των από του στόματος αντιχολινεργικών φαρμάκων μπορεί να γίνει μετά από αρκετές θεραπείες, αφού επιτευχθεί μείωση της εφίδρωσης.

Ο έλεγχος της υπεριδρωσίας μπορεί να διαρκέσει 2-3 εβδομάδες με τοπικό ACH, διάστημα στο οποίο η εφαρμογή μπορεί να μειωθεί σε μία φορά την εβδομάδα, ή σε συχνότητα με την οποία διατηρείται ο έλεγχος.

Άλλες τοπικές θεραπείες:  Περιλαμβάνουν τοπική εφαρμογή με φορμαλδεΰδη, η οποία είναι ένας κοινός τοπικός ευαισθητοποιητής και γλουταραλδεΰδη, η οποία χρωματίζει το δέρμα. Το τζελ εθεναμίνης, επίσης, απελευθερώνει φορμαλδεΰδη και δεν προκαλεί συχνά αλλεργία εξ επαφής. Αποτελεσματική, επίσης, είναι η χρήση του αντιχολινεργικού γλυκοπυρρολάτη σε συγκεντρώσεις 1,5-2%, το οποίο εφαρμόζεται τοπικά σε μια υδατική βάση κρέμας ή με επιθέματα γλυκοπυρρολάτης.

2. ΙΟΝΤΟΦΟΡΗΣΗ

Ιοντοφόρηση είναι η διαδικασία εισαγωγής στους ιστούς, μέσω του δέρματος, ιόντων αλατιού σε διάλυμα. Προτείνεται για τη θεραπεία της παλαμιαίας, πελματιαίας και μασχαλιαίας υπεριδρωσίας. Η θεραπεία γίνεται με τη χρήση συσκευής ιοντοφόρησης. Τα χέρια ή τα πόδια του ασθενούς τοποθετούνται σε επίπεδη θέση στον πυθμένα δύο δίσκων γεμάτων με νερό, στους οποίους μεταφέρεται ρεύμα μέσω ηλεκτροδίων. Το ρεύμα αυξάνεται μέχρι το σημείο που ο ασθενής αρχίζει να ενοχλείται (περίπου 15mA στις παλάμες και 20mA στα πέλματα). Κάποιες συσκευές ιοντοφόρησης διαθέτουν ένα ειδικό ηλεκτρόδιο για χρήση στις μασχάλες. Ο μηχανισμός μείωσης της εφίδρωσης δεν είναι γνωστός. Χρησιμοποιούνται πυκνότητες ρεύματος που είναι κάτω από το όριο πρόκλησης βλάβης στο ακροσυρίγγιο και δεν προκύπτει μηχανική απόφραξη. Η ιοντοφόρηση αντενδείκνυται στην εγκυμοσύνη και σε ασθενείς με βηματοδότες και μεταλλικά εμφυτεύματα. Μέχρι την επαρκή μείωση της εφίδρωσης πραγματοποιούνται εικοσάλεπτες συνεδρίες τρεις φορές την εβδομάδα. Μετά από αυτό συστήνονται θεραπείες συντήρησης μία ή δύο φορές το μήνα. Επίσης μπορεί να χρησιμοποιηθούν αντιχολινεργικά φάρμακα όπως το βρωμιούχο γλυκοπυρρόνιο τα οποία εισάγονται μέσω ηλεκτροφόρησης. Σύμφωνα με μια πρόσφατη αναφορά, η βοτουλινική τοξίνη που μεταδίδεται στις παλάμες μέσω της ιοντοφόρησης μπορεί να είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της παλαμιαίας υπεριδρωσίας.

3. ΑΝΤΙΧΟΛΙΝΕΡΓΙΚΑ ΦΑΡΜΑΚΑ

Τα από του στόματος αντιχολινεργικά φάρμακα και τα ήπια ηρεμιστικά δημιουργούν δοσοεξαρτώμενη αναστολή της εφίδρωσης και, επομένως, έχουν περιορισμένη χρήση λόγω των παρενεργειών τους. Ωστόσο, οι επιδράσεις των αντιχολινεργικών φαρμάκων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η ξηροστομία, διαστολή της κόρης και φωτοφοβία, γλαύκωμα, κατακράτηση ούρων, δυσκοιλιότητα, έμετος και ταχυκαρδία, μπορεί να προκύψουν σε δόσεις που παράγουν ικανοποιητική αναστολή της εφίδρωσης, περιορίζοντας έτσι τη χρήση τους. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα από του στόματος αντιχολινεργικά φάρμακα είναι το βρωμιούχο γλυκοπυρρόνιο (Robinul), έως και 2mg τρεις φορές ημερησίως, ή η προπανθελίνη 15mg τρεις φορές ημερησίως.

Άλλα συστημικά φάρμακα που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι ο αποκλειστής διαύλων ασβεστίου διλτιαζέμη, ο αναστολέας του ΚΝΣ κλονιδίνη και τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, παρόλο που οι αποδείξεις προέρχονται μόνο από λίγες αναφορές.

4. BOTOX

Η ενδοδερμική ένεση βοτουλινικής τοξίνης δημιουργεί προσωρινή ανιδρωσία και χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της υπεριδρωσίας στις μασχάλες, τις παλάμες, το πρόσωπο, καθώς και σε άλλες περιοχές με εστιακή υπεριδρωσία. Υπάρχουν οκτώ γνωστοί ορότυποι της βοτουλινικής τοξίνης, ενώ εμπορικά διαθέσιμος είναι ο τύπος Α εξωτοξίνη (BTX-A) ως Botox και Dysport. Αυτά τα διαφορετικά εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα με BTX-A διαφέρουν ως προς τη δραστικότητά τους. Έχει αποδειχτεί ότι η βοτουλινική τοξίνη τύπου B (BTX-B, Neurobloc) είναι αποτελεσματική στη θεραπεία της παλαμιαίας υπεριδρωσίας και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εναλλακτικό των προϊόντων με BTX-A, ειδικά σε περιπτώσεις όπου ο σχηματισμός αντισώματος οδηγεί σε απώλεια κλινικού οφέλους από το BTX-A. Η δράση του προκαλείται μέσω της μη αναστρέψιμης αναστολής της απελευθέρωσης ακετυλοχολίνης από τις χολινεργικές συνδέσεις.

Η θεραπεία της μασχαλιαίας περιοχής είναι απλή και καλά ανεκτή. Πραγματοποιούνται πολλαπλές ενέσεις σε απόσταση 2cm στη μασχαλιαία κοιλότητα στην περιοχή όπου παρουσιάζει μέγιστη εφίδρωση (μία περιοχή 200cm2 περίπου). Η ένεση στο δέρμα της παλάμης είναι επίπονη (μπορεί να απαιτείται αποκλεισμός των νεύρων της περιοχής και δεν είναι καλά ανεκτή). Δεν αποτελεί πρακτική θεραπεία για την παλαμιαία υπεριδρωσία. Η αδρανοποίηση των επηρεαζόμενων χολινεργικών συνδέσεων είναι μόνιμη, αλλά δημιουργούνται νέες χολινεργικές συνδέσεις μέσω της φυσικής διαδικασίας ανανέωσης και επιδιόρθωσης του ιστού, οπότε το αποτέλεσμα είναι προσωρινό. Η έναρξη της ανιδρωσίας σημειώνεται 24-72 ώρες μετά την ενδοδερμική ένεση και διαρκεί 3-6 μήνες.

5. ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Για την αντιμετώπιση της μασχαλιαίας υπεριδρωσίας χρησιμοποιούνται διάφορες επεμβατικές μέθοδοι. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι εξής:

  • Κρυοθεραπεία (πολύ επίπονη και πολύ λίγο ανεκτή).
  • Μέθοδοι για την αφαίρεση του υποδόριου ιστού. Γίνονται κάποιες τομές στο δέρμα για να είναι εφικτή η πρόσβαση στους υποδόριους μασχαλιαίους ιστούς και αποκόπτεται το βαθύτερο χόριο και η επικείμενη υποδερμίδα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου εφαρμόζονται και άλλες μέθοδοι όπως η υποδόρια απόξεση και η λιποαναρρόφηση στη μασχαλιαία περιοχή.
  • Μέθοδοι αφαίρεσης του δέρματος και του υποδόριου ιστού.
  • Μέθοδοι που συνδυάζουν την αφαίρεση του δέρματος και την εκτομή του υποδόριου ιστού.

Η επιλεκτική απόξεση της συμπαθητικής νεύρωσης στις παλάμες, τις μασχάλες ή τα πέλματα μειώνει αποτελεσματικά την εφίδρωση. Γενικά επιτυγχάνονται ικανοποιητικά αποτελέσματα σε μακροχρόνιο επίπεδο, παρόλο που συνήθως υπάρχει υποτροπή της εφίδρωσης. Θεωρείται η καλύτερη μέθοδος για τη σοβαρή παλαμιαία υπεριδρωσία (άνω θωρακική συμπαθεκτομή, γάγγλια Τ2/Τ3 ), αποφεύγοντας την απονεύρωση των μασχαλιαίων ιδρωτοποιών αδένων. Πραγματοποιείται ενδοσκοπικά (μέσω της διαθωρακικής οδού) με χρήση ηλεκτροκαυτηρίασης ή λέιζερ.

Επίσης χρησιμοποιείται η μέθοδος της διαδερμικής χημικής συμπαθεκτομής με αιθανόλη, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί για οσφυϊκή συμπαθεκτομή για τη θεραπεία της παλαμιαίας υπεριδρωσίας.

Διαβάστε επίσης:

Υπεριδρωσία και βρωμιδρωσία μασχαλών

Σχετικα με τον συντακτη:

Εξειδικευμένος στην Αγγλία (Οξφόρδη, Λονδίνο) και Βόρεια Αμερική ( Ν.Υόρκη, Σαν Ντιέγκο) στην LASER Δερματολογία και πρωτοπόρος στην εφαρμογή των εξελιγμένων LASER στην Ελλάδα. Ίδρυσε τα πρώτα και πλέον εξοπλισμένα ενδονοσοκομειακά τμήματα LASER Δερματολογίας στην Ελλάδα, στο Ιατρικό Αθηνών στο Μαρούσι, στην Κλινική Αγίου Λουκά Πανοράματος Θεσσαλονίκης και στο Διαβαλκανικό Θεσσαλονίκης. Υπήρξε Διευθυντής Επεμβατικής και LASER Δερματολογίας του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών επί 18 χρόνια, από το 1996 έως το 2014. Συντάκτης πλήθους εργασιών και δημοσιεύσεων με προβολή σε διεθνή και ελληνικά επιστημονικά περιοδικά, αλλά και σε διεθνή ξενόγλωσσα βιβλία. Συμμετοχή σε διεθνή και ελληνικά συνέδρια καθώς και πανεπιστημιακές κλινικές της Ελλάδας και του εξωτερικού, με ομιλίες και διαλέξεις. Δέχεται κατόπιν ραντεβού στα ιατρεία του στην Βας. Σοφίας 49 – Αθήνα, και στην Λεωφ. Κηφισίας 71 – Μαρούσι.

IQ - Intensive Quality Dermatology ΑΘΗΝΑ

Λεωφ. Βασ. Σοφίας 49, Αθήνα
Στάση Μετρό "Ευαγγελισμός"
Parking: Polis Park (Σταθμός Ριζάρη)

Τ: 210 72 42 600
    210 72 34 230

E: dr.tzermias@gmail.com

IQ - Intensive Quality Dermatology ΜΑΡΟΥΣΙ

Λεωφ. Κηφισίας 71, Μαρούσι
Δαχτυλίδι Αττικής Οδού
(Έξοδος 11 "Κηφισίας" - Προς Αθήνα)
15 θέσεις parking
Στάση Προαστιακού "Κηφισίας"

Τ: 210 61 00 900

ΩΡΑΡΙΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Λειτουργούμε καθημερινά,
Δευτέρα – Παρασκευή, ώρες 9πμ έως 9μμ
Σάββατο, ώρες 10πμ έως 3μμ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ